Ομιλία του Υπουργού Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος κ. Δημήτρη Ηλιάδη για την Ημέρα Μνήμης και Τιμής των Αγνοουμένων της Άσσιας, στην εκδήλωση του Πολιτιστικού Συνδέσμου «Η ΑΣΣΙΑ»

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ανακαλούμε το πικρό καλοκαίρι του 1974 και τις τραγικές μνήμες που σημάδεψαν τη ζωή μας και μοίρασαν την πατρίδα μας στα δυο.

Πέρασαν 36 χρόνια και οι γενιές της εποχής εκείνης αραιώνουν και σιγά σιγά χάνονται στο χρόνο.  Το ανθρώπινο ψηφιδωτό των κατεχομένων ξεθωριάζει.  Εμείς που ζήσαμε την Άσσια και τις άλλες κατεχόμενες κοινότητες και πόλεις μας, κρατάμε τις μνήμες ολοζώντανες.  Οι άνθρωποι, όμως, φεύγουν και αυτοί που έρχονται δεν έχουν μνήμες γιατί δεν έζησαν την Άσσια.  Ακούνε αφηγήσεις από αγαπημένα πρόσωπα και οι νεότεροι δένονται μ΄ ένα παρελθόν που δεν έζησαν ποτέ.  Έτσι επιχειρούμε τη συνέχεια.

Αυτή τη συνέχεια, αυτή τη συνείδηση πρέπει να την κρατήσουμε όσο δύσκολο κι΄αν είναι.  Και είναι δύσκολο.  Γιατί ο χρόνος είναι πανδαμάτωρ, είναι και καταλύτης.  Γι΄αυτό η παρέμβαση και οι πρωτοβουλίες του Πολιτιστικού Συνδέσμου «Η Άσσια» είναι καθόλα αξιόλογες και πολύτιμες:  Με τις διαλέξεις για το Κυπριακό και τους αγνοουμένους, τις εκθέσεις, τις εκδόσεις, τις εκστρατείες ενημέρωσης στο Ευρωκοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφάλειας, τις εκδηλώσεις στη μνήμη του Κάσιαλου, τις εκδρομές, τις ετήσιες συνάξεις, τη συλλογή και τη ψηφιοποίηση αρχειακού υλικού.  Με όλα αυτά που δηλώνουν την παρουσία, τη συνείδηση, τη συνέχεια, την προοπτική.

Εκφράζω την αναγνώριση και την εκτίμηση της Κυβέρνησης για το πολύπλευρο και σημαντικό έργο που επιτελεί ο Πολιτιστικός Σύνδεσμος, η Κοινοτική Αρχή και τα σωματεία της ΄Ασσιας.

Η Άσσια παίρνει το όνομα της, κατά μια εκδοχή, από τα Κεφαλοχώρια της Μεσαορίας, από τον άδεντρο και χωρίς ίσκιο μεσαρίτικο κάμπο.  Οι Ασσιώτες, δημιουργικοί και φιλοπρόοδοι, διακρίνονται για την εργατικότητα, το θρησκευτικό συναίσθημα τους, τη φιλοξενία, την αλληλεγγύη, την έγνοια τους για τα κοινά.  Μέσα από αυτό το κοινωνικό περιβάλλον αναδεικνύονται αξιόλογες προσωπικότητες.  Στην πολιτική είναι ο αείμνηστος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος.  Στη θρησκεία ο σεπτός ποιμένας, ο Άγιος Σπυρίδωνας.  Στην τέχνη ο μεγάλος λαϊκός ζωγράφος Μιχαήλ Κάσιαλος.  Στον ηρωισμό ο απαράμιλλος αντισυνταγματάρχης Χρίστος Φώτης, ο πιο υψηλόβαθμος αξιωματικός που έπεσε μαχόμενος το 1974.

Αυτή την ιστορική συνέχεια διέκοψε βάναυσα η τουρκική εισβολή. Τετάρτη, 14 Αυγούστου 1974 στις 1.45 το μεσημέρι, η Άσσια πέφτει ανυπεράσπιστη και προδομένη.  Η φρούρηση είναι υποτυπώδης και τα τουρκικά στρατεύματα, απρόκλητα και απροειδοποίητα, προελαύνουν και καταλαμβάνουν την Άσσια.  Οι κάτοικοι φεύγουν κυνηγημένοι με όποια μέσα διαθέτουν.  Όμως ένας σημαντικός αριθμός, γύρω στους 1.300, δεν προλαβαίνουν να διαφύγουν.  Παραμένουν εγκλωβισμένοι για να βιώσουν δύο εβδομάδες ωμής βίας και βαρβαρότητας. Δεκατέσσερις αθώοι πολίτες εκτελούνται εν ψυχρώ τις πρώτες ώρες της κατάληψης.  Όλοι οι άνδρες και πολλοί έφηβοι συλλαμβάνονται από τον τουρκικό στρατό.  Οι γυναίκες και τα παιδιά βιώνουν τραυματικές εμπειρίες ενώ, παράλληλα, οι περιουσίες λεηλατούνται από τον τουρκικό στρατό και τουρκοκύπριους από γειτονικά χωριά.

Μετά τη βίαιη εκδίωξη των κατοίκων και την ανταλλαγή αιχμαλώτων, 84 Ασσιώτες δεν γυρίζουν πίσω.  Ανάμεσα τους 8 παιδιά κάτω των 18 ετών.  Με εξαίρεση την περίπτωση του Ανδρέα Κασάπη, όλοι οι άλλοι αγνοούνται μέχρι σήμερα.

Βαρύ και τραγικό το τίμημα.  Στην Άσσια περίσσεψε η δυστυχία και ο πόνος, το δάκρυ και η αγωνία για την τύχη των προσφιλών προσώπων.  Για όλες τις κυπριακές κυβερνήσεις η δέσμευση είναι αυτονόητη για πλήρη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας και στήριξη του έργου της Διερευνητικής Επιτροπής για επιτάχυνση της διαδικασίας, ώστε να τερματισθεί το πολύχρονο δράμα τόσων οικογενειών.

Τιμούμε τους πεσόντες και τους αγνοούμενους, τιμούμε την αδικαίωτη θυσία τους, καθώς το κυπριακό πρόβλημα παραμένει άλυτο όπως διαμορφώθηκε το 1974 με την προδοσία, την εισβολή, την κατοχή.

Οι συνθήκες είναι δύσκολες και όσο περνάει ο καιρός χωρίς λύση τη κατάσταση επιδεινώνεται.  Οι έποικοι πολλαπλασιάζονται, οι περιουσίες μας γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και σφετερισμού, ενώ τα τουρκικά στρατεύματα συνεχίζουν να κατέχουν το βόρειο τμήμα και να αποτελούν μόνιμη και θανάσιμη απειλή για το μέλλον.

Είναι δεδομένη η θέληση και η προσήλωση μας στο στόχο της λύσης και της ειρήνης.  Να ανατρέψουμε την κατοχή, να ανακόψουμε τον εποικισμό, να αποτρέψουμε τον εφιάλτη της διχοτόμησης.  Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαπραγματεύεται με συναίσθηση ιστορικής ευθύνης, στηριγμένος σε αρχές και με πολιτική βούληση για εξεύρεση αξιοπρεπούς λύσης. Βάση και πλαίσιο της λύσης είναι η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα ομόσπονδο διζωνικό δικοινοτικό κράτος όπως προβλέπεται στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, με κατοχυρωμένα τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών του.

Αλλά η προσπάθεια προσκρούει στη διχοτομική αδιαλλαξία του κ. Έρογλου και της Άγκυρας βεβαίως.  Η επικοινωνιακή φιλολογία για λύση και μάλιστα σύντομη λύση, παραμένει μέχρι στιγμής χωρίς αντίκρυσμα.  Οι πρόσφατες εποικοδομητικές προτάσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας με στόχο την επιτάχυνση της διαδικασίας και την ουσιαστική υποβοήθηση της εξεύρεσης λύσης παραμένουν χωρίς ανταπόκριση.  Οι προτάσεις αυτές του Προέδρου σύμφωνα με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, βάζουν την Κύπρο ένα βήμα μπροστά, αντιμετωπίζονται θετικά από τη διεθνή κοινότητα και χαρακτηρίζονται ως ενδιαφέρουσες από τον εκπρόσωπο των Ηνωμένων Εθνών.  Τελικά τον κ. Έρογλου και τον κ. Ερντογάν, θα τους κρίνουμε από τις θέσεις τους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και όχι από τις δηλώσεις.

Αυτές τις κρίσιμες ώρες η ενότητα είναι αναγκαίος όρος επιβίωσης.  Αλλά η εικόνα που παρουσιάζει το εσωτερικό μέτωπο μόνο απογοήτευση προκαλεί στο λαό μας.  Γιατί αλλοίμονο αν είμαστε μικροί και αδύναμοι και διαπραγματευόμαστε διασπασμένοι και αλληλοϋπονομευόμενοι.  Ποια θα είναι στο τέλος η μοίρα μας;

Δεν είναι η ώρα για τα εύκολα, τα λόγια τα μεγάλα.  Είναι η ώρα της ευθύνης, της μεθοδικότητας, της διεκδίκησης, της συνολικής και συλλογικής προσπάθειας.  Μόνο με σοβαρότητα, αξιοπιστία και συγκεκριμένους στόχους θα πετύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Οι σύγχρονες κοινωνίες δεν προωθούν και δεν λύνουν τα μεγάλα προβλήματα με συνεχείς διαπληκτισμούς, ατελείωτες αντιδικίες και ασταμάτητες αντιπαραθέσεις.  Προχωρούν μπροστά μέσα από το διάλογο, τη σύνθεση, τη συναίνεση.  Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τα κρίσιμα υπαρξιακά μας προβλήματα.

Τα περιθώρια δεν είναι απεριόριστα και οι εξελίξεις δεν θα μας περιμένουν.  Ο λαός παρακολουθεί με αγωνία και ανησυχία.  Εάν δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας, πώς θα πείσουμε τους ξένους και πώς θα διαπραγματευτούμε αξιόπιστα;

Τιμούμε με ευγνωμοσύνη τους ήρωες και τους αγνοουμένους μας.  Θα μπορέσουμε, όμως, να δικαιώσουμε τη θυσία τους;  Θα μπορέσουμε να κοιτάξουμε τους πεσόντες και τους αγνοουμένους της Άσσιας στα αθάνατα τους μάτια και να τους πούμε ότι όλοι ενωμένοι αγωνιζόμαστε για μια Κύπρο ελεύθερη και επανενωμένη, για ένα νησί της ειρήνης, της προόδου και του πολιτισμού για όλους τους κατοίκους του, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους;

Τούτο το μήνυμα μπορούμε να το δώσουμε σ΄αυτούς που θυσίασαν τη ζωή τους για να ζούμε εμείς ελεύθεροι; Η Άσσια είναι η κοινή μας συνείδηση που περιμένει την απάντηση μας.